DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 27°C
Gök Gürültülü

Osmanlı’da Pençik Sistemi

Osmanlı’da Pençik Sistemi
04.05.2021
54
A+
A-

Osmanlı’da pençik sistemi nedir? Pençik kanunu nasıl uygulanmıştır? Pençik sistemi hangi padişah döneminde hayata geçirilmiştir?

Pençik Farsçada penç ve yek kelimelerinden türemiştir. Penç ve tek kelimelere beş ve bir anlamına gelmektedir. Yani kelime anlamı olarak pençik beşte bir anlamını taşıyor. Peki, pençik sistemi nedir?

OSMANLI’DA PENÇİK SİSTEMİ NEDİR?

Osmanlı’da pençik sistemi 1363 tarihinden sonra uygulanmaya başlamıştır. Harplerden sonra ele geçirilen eserlerden asker olarak kullanılmak üzere beşte bir oranında acemi oğlan adaya ayrılırdı. Bu ayrılan esirler asker olarak istihdam edilmeden önce Müslüman ailelerin yanına verilirdi. İşte bu sisteme pençik sistemi denilmektedir.

OSMANLI’DA PENÇİK SİSTEMİ NE ZAMAN BAŞLADI?

Osmanlı Devleti ’nde devletin ilk kuruluş yıllarında pençik sistemi uygulanmıyordu. Bu ilk kuruluş dönemlerinde elde edilen eserler savaşlardan sonra ganimet olarak gazilere teslim ediliyordu. Gaziler İslam hukuku gereğince onlara verilen esirleri istedikleri gibi istihdam ediyorlardı. Esirlere istihdam konusunda ihtiyacı olmayan gaziler ise onları satıyordu.

OSMANLI’DA PENÇİK KANUNU

Osmanlılarda iki şekilde acemi oğlanı kullanılıyordu. Bunlardan bir tanesi Osmanlı vatandaşı olan Hristiyan erkek çocuklardan oluşuyordu. Diğeri ise savaş esirlerinin beşte birinden pençik almak şeklinde uygulanıyordu. Pençik sisteminin hayata geçirilebilmesi için pençik kanunu çıkarıldı.

PENÇİK SİSTEMİNİN HAYATA GEÇİRİLMESİ

Osmanlı’da pençik sistemi I. Murat döneminde hayata geçirildi. Pençik kanunu Karamanlı Rüstem ’in ortaya sunmasıyla kabul edildi. Pençik kanununun ortaya çıkmasından sonra savaşlardan elde edilen esirlerden beşe biri devletin asker ihtiyacını karşılamak üzere kullanılıyordu. Ankara Savaşı ’na kadar geçen süre içerisinde yeniçeri ocağının asker ihtiyacı pençik sistemi ile elde edilen acemi oğlanlarından karşılanmıştır.

OSMANLI’DA PENÇİK SİSTEMİ NASIL UYGULANIYORDU?

Pençik kanunu kapsamında elde edilen acemi oğlanları yetiştirilmek üzere Gelibolu ’ya gönderiliyordu. Gelibolu’da acemi oğlanlarını yetiştirmek için Acemi ocağı kurulmuştu. Burada bir akça ücret kadar yevmiye karşılığında Gelibolu ve Çardak arasında hizmet veren at gemilerinde çalıştırılıyorlardı. Belli bir süre buralarda çalıştıktan sonra asker olarak yeniçeri ocağına alıyorlardı.

Pençikler sıklıkla fırsat kollayıp memleketlerine kaçmışlardır. Bu yüzden sistem uzun süre bu şekilde uygulanmamış ve değiştirilmiştir. Savaşlardan toplanan esirler Müslüman köylü ailelerin yanlarına gönderilmeye başlanmıştır. Bu köylü ailelerin yanında belirli bir ücret karşılığında hizmet etmeye başlamışlar. Bu şekilde deniz üzerinden memleketlerine kaçmaları engellenmiştir. Bu düzenlemenin ne zaman yapıldığı ile ilgili net bir tarih bilinmemektedir. Tarihçiler tarafından Sırpsındığı Savaşı, Edirne’nin fethi, Bilecik tarafına yapılan ilk akınlar zamanlarında pençik sisteminde düzenleme yapıldığı tahmin edilmektedir. Az ücret verilmesinin sebebi ise çiftlik sahibi ile aralarında sorun oluşmasını engellemekti.

ETİKETLER: , ,
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.